Zaparciami określane są zbyt rzadkie wypróżnienia, a więc dwa razy w tygodniu lub rzadziej. Stolce są wtedy twarde, oddawane z wysiłkiem oraz niejednokrotnie towarzyszącym uczuciem niepełnego wypróżnienia. Jaki jest podział zaparć? Jak sobie z nimi radzić?
Jakie są rodzaje zaparć?
Zaparcia można podzielić na trzy następujące grupy:
- Zaparcia nawykowe, inaczej zwane czynnościowymi
- Atoniczne – ich przyczyną jest spowolnienie perystaltyki jelit, w konsekwencji czego dochodzi do nadmiernego wchłaniania wody w jelicie grubym oraz zagęszczenia mas kałowych. Stają się one twarde i zbite, a stolec oddawany jest w formie suchych wałków.
- Spastyczne – za ich przyczynę uważa się zaciskanie jelita wokół mas kałowych. Doprowadza to do stanów zapalnych błony śluzowej, a w efekcie zaparcia mogą pojawiać się naprzemiennie z wolnymi stolcami. Oddawany kał ma formę małych grudek lub cienkiego ołówka.
- Zaparcia organiczne – główną przyczyną ich wystąpienia są fizyczne utrudnienia w przejściu stolca np. w zwężeniu światła jelita spowodowanego guzem nowotworowym.
- Zaparcia idiopatyczne – ich podłoże nie jest do końca jasne. Jest to najczęstszy rodzaj zaparć, który występuje u ponad 90% chorych zgłaszających się z tym schorzeniem do lekarza. Pojawia się u ludzi w każdym wieku, jednak o wiele częściej diagnozuje się go u kobiet oraz osób powyżej 65. roku życia.
Czym spowodowane są zaparcia?
Do głównych przyczyn zaparć zalicza się m.in.:
- nieprawidłowa dieta – o dużej zawartości węglowodanów prostych i tłuszczów, z małą zawartością błonnika,
- siedzący tryb życia,
- mała ilość wypijanych płynów,
- nieregularne odżywianie,
- mała aktywność fizyczna,
- siedzący tryb życia,
- ciąża,
- częste powstrzymywanie potrzeby wypróżniania,
- niektóre leki, np. opiaty,
- niefizjologiczna pozycja defekacyjna (wypróżnianie powinno następować w pozycji kucznej, a nie siedzącej),
- zbyt duża podaż środków przeczyszczających,
- niektóre choroby – np. hemoroidy, choroba uchyłków, rak jelita grubego, cukrzyca, niedoczynność tarczycy, depresja, guzy jajnika i macicy, endometrioza, choroba Hirsprunga, w której brak jest zwojów w ścianie jelita, choroba Leśniowskiego-Crohna.
Objawy zaparć
Zmiana rytmu wypróżnień u pacjenta, który dotychczas nie miał problemów z oddawaniem stolca, może stanowić istotny sygnał organizmu i wielu różnych chorób. Kontroli lekarskiej należy dokonać, gdy:
- wiek przekracza 45 lat;
- w rodzinie występował już rak jelita grubego;
- pojawiają się objawy ogólne – niezamierzona utrata ponad 10% masy ciała w czasie 3-6 miesięcy, gorączka, osłabienie;
- wystąpienie objawów świadczących o utracie krwi – smoliste stolce, niedokrwistość.
Jak wygląda leczenie zaparć?
Głównym sposobem leczenia zaparć jest zmiana diety – w zależności od typu zaparć obejmuje ona różne produkty. W przypadku gdy zmiana diety i stylu życia (dbanie o regularne wypróżnienia oraz zwiększenie wysiłku fizycznego) nie jest skuteczne w leczeniu zaparć, konieczne staje się włączenie leków. W rzadkich przypadkach stosuje się także treningi defekacyjne oraz leczenie operacyjne.
