21 września w historii Obornik. Od przedwojennej gazety po współczesność
Co działo się 21 września w Obornikach i okolicy? Zaglądamy do przedwojennej „Gazety Obornickiej”, przypominamy tragiczny wypadek Edmunda Baufelda, działalność obornickiej „Solidarności”, europejski zjazd w Bąblinie, akcję „Sprzątanie Świata”, a także wydarzenia z ostatnich lat.
21 września 1936 r. Tragiczna śmierć Edmunda Baufelda
21 września 1936 r. w wyniku wypadku motocyklowego w Gaju Małym zginął oborniczanin Edmund Baufeld. Rodzina Baufeldów była związana z Obornikami, gdzie prowadziła tartak. To jedna z najstarszych informacji przypadających na 21 września, jakie zachowały się w lokalnym kalendarium.
21 września 1937 r. Co działo się w Obornikach?
Prawdziwą podróż w czasie umożliwia wydanie „Gazety Obornickiej” z wtorku, 21 września 1937 roku. Rubryka „Co dzień niesie?” pokazuje zwyczajne życie miasta sprzed niemal 90 lat.
W Obornikach trwały wtedy emocje związane z sytuacją Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku. Na Rynku odbyła się manifestacja protestacyjna. Po przemówieniu uczestnicy przyjęli rezolucję, a zgromadzenie zakończono wspólnym odśpiewaniem „Nie rzucim ziemi”.
Gazeta opisywała także uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego. O godz. 15:00 z fary wyruszyła procesja na Kalwarię. W drodze uczestniczyli mieszkańcy, duchowni oraz poczty z chorągwiami i obrazami. Na Kalwarii odbyła się Droga Krzyżowa.
Tego samego dnia lokalna gazeta wspominała o bardziej przyziemnym problemie. Wieczorem nad miastem przeszła gwałtowna burza z ulewnym deszczem. Jak pisał autor krótkiej informacji, jedna z ulic „zamieniła się momentalnie w jezioro”.
Brzmi znajomo?
Sport, egzaminy i codzienne sprawy oborniczan
Przedwojenna prasa informowała również o III Jesiennych Zawodach Sportowych, które 19 września odbywały się na stadionie WF i PW w Obornikach. Organizatorem był Związek Strzelecki. Po nabożeństwie zawodnicy uczestniczyli w manifestacji, a następnie rozpoczęli rywalizację. Wieczorem odbyła się zabawa taneczna.
W gazecie znalazła się również informacja o egzaminie mistrzowskim w zawodzie rzeźnicko-wędliniarskim przed komisją z Poznania. Wśród osób, które zdały egzamin, wymieniono mieszkańców Obornik: Teofila Urbaniaka, Józefa Fromma, Leona Sadowskiego, Władysława Ruksa i Klemensa Winieckiego.
Czytelnik mógł przeczytać również o przygotowaniach do zimowej pomocy dla bezrobotnych. Akcja miała rozpocząć się wcześniej niż rok wcześniej, a organizatorzy liczyli na zwiększenie środków pochodzących m.in. od świata pracy, przemysłu i handlu.
Jedna strona gazety pokazuje więc Oborniki bardzo podobne do współczesnych: mieszkańcy żyli polityką, sportem, pogodą, pracą oraz codziennymi problemami społecznymi. Zmieniły się realia, ale wiele tematów pozostało zaskakująco aktualnych.
21 września 1981 r. „Teatr Polski – Cyrk Gospodarczy” w Metalplaście
Do naszego kalendarium możemy dopisać wydarzenie, które zostało szerzej opisane także na eOborniki.pl.
21 września 1981 roku w obornickim Metalplaście pojawiła się odważna jak na tamte czasy satyryczna ulotka zatytułowana „Teatr Polski – Cyrk Gospodarczy, scena absurdu”.
Jej autorzy w ironiczny sposób komentowali ówczesną sytuację polityczną i gospodarczą. Wśród „twórców przedstawienia” wymieniono m.in. PZPR, Biuro Polityczne, KC, ZSL, SD, SB i MO. Ulotka szybko zainteresowała Służbę Bezpieczeństwa i została przekazana funkcjonariuszom wraz z notatką służbową.
Już następnego dnia w Metalplaście pojawił się kolejny druk, tym razem związany z KPN, który również trafił w ręce służb. Dwa dni później na zakładowych tablicach pojawiło się hasło: „Historia PZPR to bezsilność – Jedność i spokój to Solidarność”.
Historia ta jest jednym z ciekawszych przykładów działalności obornickiej „Solidarności” i atmosfery początku lat 80. Portal eOborniki.pl opisał ją szerzej w materiale Krzysztofa Nowackiego dotyczącym lokalnych struktur NSZZ „Solidarność”. Wirtualny Powiat e Oborniki
Czym zajmowała się Solidarność w Obornikach?
21 września 1998 r. Europejski zjazd w Bąblinie
21 września 1998 roku Bąblin stał się miejscem spotkania zakonników z kilku krajów Europy. W Domu Misjonarzy Świętej Rodziny odbył się europejski zjazd wyższych przełożonych prowincjalnych Zgromadzenia.
Do Bąblina przyjechało 21 zakonników reprezentujących sześć prowincji: Holandię, Francję, Szwajcarię, Niemcy, Hiszpanię i Polskę. Obecny był również przedstawiciel Zarządu Generalnego z Rzymu.
Misjonarze rozmawiali o przyszłości zgromadzenia w Europie, działalności misyjnej i powołaniach. Dużo miejsca poświęcono rozwijaniu pracy na Wschodzie.
W archiwalnym materiale przypomniano, że polscy misjonarze prowadzili już wówczas działalność duszpasterską m.in. na Białorusi i Ukrainie. W samym Bąblinie przebywali natomiast trzej nowicjusze z Białorusi i Ukrainy.
Zjazd pokazuje, że niewielki Bąblin pod Obornikami był miejscem wydarzenia o zdecydowanie ponadlokalnym znaczeniu.
21 września 2012 r. Uczniowie sprzątali gminę Oborniki
21 września 2012 roku uczniowie szkół z gminy Oborniki włączyli się w międzynarodową kampanię „Sprzątanie Świata”.
Porządkowali boiska sportowe, parki, okolice szkół, tereny wiejskie oraz pobocza dróg.
Akcja miała jednak znacznie szerszy cel niż samo zebranie śmieci. Chodziło również o zwrócenie uwagi młodych mieszkańców na odpowiedzialność za środowisko i najbliższe otoczenie.
21 września 2015 r. Narodził się Klub Mądra Sowa
21 września 2015 roku w Bibliotece Publicznej Miasta i Gminy w Obornikach zrobiło się gwarno. Tego dnia odbyło się pierwsze spotkanie Klubu Mądra Sowa.
Zajęcia prowadziła Barbara Zielińska. Dzieci poznały działalność biblioteki i zostały zachęcone do wypożyczania książek.
Była też rozmowa o jesiennych warzywach, wiersze Jana Brzechwy i Juliana Tuwima, piosenki oraz zajęcia plastyczne.
Tak rozpoczęła się kolejna inicjatywa skierowana do najmłodszych czytelników obornickiej biblioteki.
21 września 2017 r. Niemieczkowo wybrało sołtysa
21 września 2017 roku odbyły się wybory sołtysa w Niemieczkowie.
Mieszkańcy jednogłośnie poparli Szymona Krzysztofczyka. Konieczne stały się jednocześnie wybory uzupełniające do rady sołeckiej, ponieważ nowo wybrany sołtys wcześniej był jej członkiem.
Po kilku latach w miejscowości nastąpiła zmiana. W zestawieniu przygotowanym przez eOborniki.pl po wyborach sołeckich w 2024 roku jako sołtys Niemieczkowa wymieniony został Piotr Krzysztofczyk.
Od munduru armii niemieckiej do walki o własne państwo
Przeglądając dawne gazety i dokumenty warto cofnąć się jeszcze kilka lat wcześniej, bo bez historii lat 1914-1920 trudno zrozumieć Oborniki okresu międzywojennego.
Latem 1914 roku rozpoczęła się I wojna światowa. Oborniki znajdowały się wówczas w granicach Cesarstwa Niemieckiego. Dla wielu miejscowych rodzin wojna oznaczała przede wszystkim mobilizację synów, mężów i ojców.
Mężczyźni z Wielkopolski trafiali do jednostek armii niemieckiej stacjonujących m.in. w Poznaniu, Gnieźnie, Śremie, Głogowie i Gorzowie. Wśród nich byli również oborniczanie.
Walczyli na frontach we Francji, Rosji i Prusach Wschodnich. Wielu już nigdy nie zobaczyło rodzinnego miasta.
Wojna dotarła również do tych, którzy pozostali w domach. Pogarszało się zaopatrzenie, brakowało podstawowych produktów, a przedłużający się konflikt powodował coraz większe zmęczenie mieszkańców.
Oborniki coraz bliżej Polski
Jesienią 1918 roku sytuacja zaczęła zmieniać się niezwykle szybko.
20 października 1918 roku w Obornikach powołano Powiatowy Komitet Obywatelski, na którego czele stanął Stanisław Jordan. Był to jeden z kroków przygotowujących polskich mieszkańców do przejmowania odpowiedzialności za lokalną administrację.
12 listopada powstała w mieście Rada Robotniczo-Żołnierska. Jednocześnie coraz większe znaczenie zdobywała polska Rada Ludowa.
Według Władysława Dziwińskiego do końca listopada następował proces niemal całkowitej repolonizacji władz powiatu obornickiego. Formalnie Oborniki nadal znajdowały się w granicach Niemiec, ale miejscowi Polacy coraz wyraźniej przejmowali inicjatywę.
21 września 2024 r. Oborniccy strażacy wrócili z terenów powodziowych
Do współczesnego kalendarium możemy dopisać wydarzenia z 21 września 2024 roku.
Tego dnia do swojej jednostki wrócili strażacy z Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Obornikach, którzy przez tydzień uczestniczyli w działaniach na terenach dotkniętych katastrofalną powodzią na południu Polski.
Oborniccy strażacy działali m.in. w Głuchołazach i Stroniu Śląskim, razem z funkcjonariuszami tworzącymi Kompanie Specjalne Wielkopolska 1 i 4. W akcji z JRG Oborniki uczestniczyło pięciu strażaków. Wirtualny Powiat e Oborniki
Strażacy z KP PSP w Obornikach powrócili z działań powodziowych
21 września 2024 r. Biegali, żeby pomóc Oskarowi
Tego samego dnia na eOborniki.pl zapowiadaliśmy kolejną edycję Sztafety Biegamy Pomagamy.
Sportowa impreza na stadionie przy ul. Objezierskiej miała pomóc w zebraniu pieniędzy na łóżko rehabilitacyjne, koncentrator powietrza oraz rehabilitację trzyletniego Oskara Cieślowskiego. Wirtualny Powiat e Oborniki
Sztafeta Biegamy Pomagamy dla Oskara Cieślowskiego
21 września 2025 r. Muzyka dla Wiki
Rok później, 21 września 2025 r., na eOborniki.pl opisaliśmy charytatywne wydarzenie „Dreams Come True 2025”.
Dzień wcześniej scena Obornickiego Ośrodka Kultury wypełniła się muzyką. Celem wydarzenia było wsparcie Wiktorii Rembacz. Na scenie pojawiła się m.in. Banda My oraz grupa artystów związanych ze sceną klubową. Wirtualny Powiat e Oborniki
„Dreams Come True 2025” w Obornikach. Zakończenie lata dla Wiki pełne muzyki i nadziei
21 września 2026 r. Remont mostu na Wełnie
Także tegoroczny 21 września przyniósł informacje ważne dla mieszkańców.
Na eOborniki.pl informowaliśmy o kolejnym etapie remontu mostu na Wełnie i zmianie organizacji ruchu. To jedna z inwestycji, które bezpośrednio wpływają na codzienne poruszanie się po mieście. Informacja została opublikowana 21 września 2026 r. Wirtualny Powiat e Oborniki
Remont mostu na Wełnie. Czas na zmianę organizacji ruchu!
21 września 2026 r. Rock przenosi się do dawnego banku
Tego samego dnia pisaliśmy o kolejnym, bardzo nietypowym miejscu na kulturalnej mapie Obornik.
W dawnej siedzibie banku PKO przy ul. Piłsudskiego 37 zaplanowano pierwszy koncert. Na scenie mają pojawić się zespoły EUKATASTROFA i ANIMAL CORPS. To kolejny etap poszukiwania przestrzeni dla obornickiej kultury. Wirtualny Powiat e Oborniki
Rock w dawnym banku PKO w Obornikach. Zagrają EUKATASTROFA i ANIMAL CORPS
21 września nie tylko w Obornikach
21 września obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pokoju, a także Światowy Dzień Choroby Alzheimera. Imieniny obchodzą m.in. Mateusz, Michał i Daria.
W Kościele katolickim tego dnia przypada święto św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty.
21 września 1610 roku, kilka miesięcy po zwycięskiej bitwie pod Kłuszynem, polskie oddziały wkroczyły do Moskwy.
Z kolei w 2002 roku w Warszawie otwarto Most Siekierkowski.
Jeden dzień, wiele historii
Na pierwszy rzut oka 21 września jest zwyczajną datą w kalendarzu. Kiedy jednak sięgniemy do starych gazet, kronik, dokumentów i archiwum eOborniki.pl, zaczynają pojawiać się ludzie i wydarzenia.
Widzimy mieszkańców idących w 1937 roku na manifestację na obornickim Rynku. Czytamy o ulicy zalanej po gwałtownej ulewie. Zaglądamy do Metalplastu z 1981 roku, gdzie ktoś odważył się zawiesić satyryczną ulotkę wymierzoną w ówczesną władzę. Przenosimy się do Bąblina, gdzie spotkali się misjonarze z całej Europy, do biblioteki pełnej dzieci i wreszcie do czasów nam współczesnych.
Tak właśnie powstaje lokalna historia. Nie tylko z wielkich wydarzeń, pomników i oficjalnych rocznic, ale również z tego, czym konkretnego dnia żyły Oborniki i ich mieszkańcy.
#kalendariumobornickie
Materiały historyczne: archiwalne wydania „Gazety Obornickiej”, materiały Krzysztofa Nowackiego oraz archiwum eOborniki.pl.
