UE zmienia zasady powrotów cudzoziemców. Procedury mają być szybsze
Parlament Europejski 17.06.2026 r. zatwierdził nowe przepisy dotyczące powrotów obywateli państw trzecich, którzy przebywają w UE bez prawa pobytu. Zmiany mają przyspieszyć procedury, ograniczyć nadużycia i uporządkować działania państw członkowskich.
Parlament Europejski poparł nowe przepisy
Posłowie do Parlamentu Europejskiego zatwierdzili zmiany w unijnej polityce powrotów. Chodzi o obywateli państw trzecich, którzy nie mają prawa legalnego pobytu w państwie członkowskim UE. Za przyjęciem porozumienia głosowało 418 europosłów, 218 było przeciw, a 30 wstrzymało się od głosu. Nieformalne porozumienie z Radą osiągnięto 1.06.2026 r.
Nowe przepisy mają uprościć i przyspieszyć procedury powrotowe. Unia podkreśla jednocześnie, że państwa członkowskie muszą respektować prawa podstawowe, prawo międzynarodowe, zakaz zbiorowych wydaleń oraz zasadę non-refoulement. Oznacza ona zakaz odesłania osoby do państwa, w którym groziłoby jej poważne niebezpieczeństwo.
Decyzja powrotowa ma oznaczać obowiązek wyjazdu
Po wejściu przepisów w życie decyzja nakazująca powrót będzie oznaczała obowiązek opuszczenia danego kraju UE. Osoba objęta taką decyzją będzie musiała wyjechać natychmiast albo w terminie wskazanym przez właściwe organy krajowe. Nowe regulacje mają też ograniczyć przypadki, w których osoba objęta decyzją powrotową przemieszcza się do innego państwa członkowskiego.
Obywatele państw trzecich objęci decyzją powrotową będą mieli obowiązek współpracy z organami państwa. Chodzi m.in. o ustalenie tożsamości, przygotowanie dokumentów i organizację wyjazdu. W określonych sytuacjach państwa członkowskie będą mogły zastosować detencję, na przykład gdy dana osoba odmawia współpracy, istnieje ryzyko ucieczki albo pojawia się zagrożenie dla bezpieczeństwa.
Detencja i środki alternatywne
Decyzję o zatrzymaniu będzie musiał wydać organ administracyjny lub sądowy. Detencja może trwać do 24 miesięcy, a w określonych przypadkach możliwe będzie jej przedłużenie maksymalnie o sześć miesięcy. Taki krok będzie dopuszczalny, gdy zmienią się okoliczności, pojawią się nowe informacje albo poprawi się współpraca z państwem trzecim.
Państwa członkowskie nie będą musiały zawsze stosować zatrzymania. Przepisy przewidują także środki alternatywne, takie jak obowiązek regularnego stawiania się przed organami, obowiązek przebywania w wyznaczonym miejscu, gwarancja finansowa albo monitoring elektroniczny. Wybór środka ma zależeć od indywidualnej oceny sprawy.
Organy dostaną nowe narzędzia
Nowe przepisy pozwolą organom krajowym prowadzić działania potrzebne do przygotowania lub wykonania powrotu. Mogą one obejmować przeszukanie osoby, miejsca zamieszkania albo innych istotnych miejsc. Możliwe będzie także przeszukanie i zajęcie rzeczy osobistych oraz urządzeń elektronicznych.
Takie działania mają wymagać zezwolenia sądowego lub administracyjnego. Muszą też być zgodne z prawami podstawowymi oraz gwarancjami przewidzianymi w prawie unijnym i krajowym. Osoby objęte procedurą mają zachować dostęp do środków ochrony prawnej.
Centra powrotowe poza Unią Europejską
Przepisy przewidują możliwość przekazywania części osób objętych decyzją powrotową do tzw. centrów powrotowych poza UE. Nie będzie to dotyczyć małoletnich bez opieki. Takie rozwiązanie będzie możliwe tylko na podstawie umowy zawartej z państwem trzecim, które zgodzi się na przyjmowanie osób powracających.
Umowy będzie można zawierać wyłącznie z państwami, które przestrzegają praw człowieka, prawa międzynarodowego oraz zasady non-refoulement. Przed wejściem takich porozumień w życie państwa członkowskie będą musiały poinformować Komisję Europejską i pozostałe kraje UE.
Sprawozdawca: Europa stanęła na wysokości zadania
Sprawozdawca Malik Azmani z grupy Renew Europe ocenił, że przyjęte rozwiązania kończą wieloletni zastój w unijnej polityce powrotów. Podkreślił, że osoby bez prawa pobytu powinny wracać do krajów pochodzenia, a Europa potrzebowała skutecznych i realistycznych narzędzi do prowadzenia takich procedur.
– Powroty to ostatni element europejskiego systemu migracyjnego i jestem niezwykle dumny, że został on wdrożony – powiedział Malik Azmani.
Co dalej?
Nowe przepisy nie obowiązują jeszcze w pełnym zakresie. Po zatwierdzeniu przez Parlament tekst musi zostać formalnie przyjęty przez Radę, a następnie opublikowany w Dzienniku Urzędowym UE. Dopiero wtedy akt prawny będzie mógł wejść w życie.
Część regulacji zacznie obowiązywać natychmiast. Dotyczy to m.in. centrów powrotowych, oceny wieku małoletnich oraz zewnętrznego wymiaru powrotów. Pozostałe przepisy, które wymagają przygotowań po stronie państw członkowskich, zaczną obowiązywać po 12 miesiącach.
Źródło: Parlament Europejski
