Rogoźno i Ryczywół dogadały się. Obornik przy stole zabrakło

We wtorek 5 sierpnia burmistrz Rogoźna przyjechał do Ryczywołu. Powód: obie gminy chcą uzgodnić wspólne stanowisko wobec władz powiatu. Jest jasne, że dotychczasowa współpraca im nie odpowiada. Pada też pomysł, który mógłby przemeblować układ sił w powiecie – podział na trzy okręgi wyborcze zamiast dwóch.

Spotkanie odbyło się w Urzędzie Gminy w Ryczywole. Gościem był Łukasz Zaranek, burmistrz Rogoźna. Rozmawiano o jednym: jak gminy Rogoźno i Ryczywół mają dalej współpracować z powiatem.

Wnioski obu samorządów są zbieżne. Współpraca w dotychczasowej formie powinna się zmienić. Włodarze chcą od powiatu jasnych, przejrzystych reguł – i traktowania po partnersku.

Konkretny pomysł? Regularne spotkania robocze przedstawicieli wszystkich trzech gmin powiatu: Obornik, Rogoźna i Ryczywołu. Miejsce, gdzie na bieżąco omawia się najważniejsze inwestycje, zanim zapadną decyzje.

Trzy okręgi zamiast dwóch

Drugi wątek jest bardziej polityczny. Dziś powiat obornicki dzieli się na dwa okręgi wyborcze. Rogoźno i Ryczywół chcą trzech.

Ich zdaniem taki podział zmusiłby samorządy do rozmowy. Trudniej byłoby przeforsować cokolwiek ponad głowami mniejszych gmin. Argumentują, że pozwoliłoby to uniknąć dzisiejszych spięć, a większa przejrzystość byłaby widoczna również w składzie zarządu powiatu.

Obaj włodarze mówią, że są gotowi na zmiany. Liczą, że przekonają do nich burmistrza Obornik, a przede wszystkim władze powiatu ze starostą Zofią Kotecką na czele.

Zdaniem redakcji: dlaczego w powiecie są dwa okręgi, a nie trzy

Pod postami o spotkaniu w sieci padł zarzut, że postulat „trzech okręgów" to dowód nieznajomości prawa. Sprawdziliśmy to w Kodeksie wyborczym i w ustawie o samorządzie powiatowym – i sprawa jest ciekawsza, niż wygląda z obu stron sporu.

Zacznijmy od liczby radnych. Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym rada liczy 15 radnych w powiatach do 40 tysięcy mieszkańców i po dwóch na każde kolejne rozpoczęte 20 tysięcy. Powiat obornicki mieści się w przedziale 40–60 tysięcy, więc rada liczy 17 radnych. To jest punkt wyjścia.

Teraz okręgi. Kodeks wyborczy ustawia tu sztywne ramy. Art. 453 mówi, że w każdym okręgu wybiera się od 3 do 10 radnych. Art. 454 § 2 stanowi, że okręgiem jest jedna gmina. Podziału dokonuje komisarz wyborczy, nie rada powiatu (§ 1). Kluczowy jest art. 454 § 3: połączenie dwóch gmin w jeden okręg jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy którejś z nich – według normy przedstawicielstwa – przypadałoby mniej niż trzech radnych.

I tu leży sedno. Mandaty dzieli się między gminy proporcjonalnie do liczby wyborców (norma przedstawicielstwa to liczba wyborców powiatu podzielona przez 17). Gmina Oborniki jako największa „wysyca" górny limit – przypada jej blisko 10 mandatów, czyli maksimum z art. 453. Gmina Rogoźno mieści się w widełkach samodzielnie. Problem jest z Ryczywołem: to najmniejsza gmina powiatu i według proporcji przypadają jej tylko około dwa mandaty.

Jeśli ten szacunek jest trafny, to trzy osobne okręgi byłyby wprost sprzeczne z prawem – Ryczywół jako samodzielny okręg miałby mniej niż trzy mandaty wymagane przez art. 453. Wtedy art. 454 § 3 nie tyle pozwala, co wymusza połączenie Ryczywołu z sąsiednią gminą. Stąd realny, jedyny zgodny z ustawą układ: okręg pierwszy – Oborniki, okręg drugi – Rogoźno razem z Ryczywołem.

Wniosek jest niewygodny dla obu stron. Postulat „trzech okręgów" nie jest zły z założenia – wynika z naturalnej zasady „jedna gmina, jeden okręg". Ale rozbija się o twardą arytmetykę: Ryczywół jest po prostu za mały, by stać się samodzielnym okręgiem, dopóki nie urośnie na tyle, że przypadnie mu co najmniej trzech radnych. To nie kwestia dobrej woli powiatu ani widzimisię komisarza – to matematyka wpisana w kodeks.

Jedno zastrzeżenie redakcji: dokładny przydział mandatów zależy od liczby wyborców wpisanych do Centralnego Rejestru Wyborców w każdej gminie, ustalanej na dzień wyborów. Powyższy rozkład opieramy na proporcjach ludności, nie na obwieszczeniu komisarza wyborczego. Kierunek wniosku jest jednak jednoznaczny: przy dzisiejszej wielkości Ryczywołu wariant dwuokręgowy jest tym, do którego prowadzi litera prawa.

Tyle o okręgach. Wróćmy na koniec do samego spotkania, bo spór o mapę wyborczą nie powinien przykryć rzeczy ważniejszej.

Piłka jest po stronie Obornik. Dwie gminy powiedziały: jesteśmy gotowi. Zostaje pytanie, czy powiat i gmina Oborniki odpowiedzą zaproszeniem do wspólnego stołu?

Źródło: relacja ze spotkania w Urzędzie Gminy w Ryczywole, 5 sierpnia 2026 r.; Kodeks wyborczy (Dz.U.2025.0.365 t.j.), art. 453–454; ustawa o samorządzie powiatowym (Dz.U.2025.0.1684 t.j.), art. 9 ust. 4.